Welke soorten cholesterol heb je en hoe houd je ze in toom?

Cholesterol. Alleen al het woord kan je het gevoel geven dat je iets verkeerd doet. Maar wist je dat cholesterol per definitie helemaal niet slecht is? Sterker nog, je lichaam kan niet zonder. Cholesterol is een vetachtige stof die je cellen stevig houdt en hormonen aanmaakt. Er zijn verschillende soorten cholesterol en juist daar zit het verschil tussen gezond en ongezond. Hoe zorg je dat je cholesterolwaarden in balans blijven en wat kan je zorgverzekering eigenlijk betekenen als je extra hulp nodig hebt? Op deze pagina lees je alles wat je moet weten over de soorten cholesterol en hoe je ze onder controle houdt.

De belangrijkste soorten cholesterol

Als je je bloed laat prikken, krijg je vaak een uitslag met termen als LDL, HDL en triglyceriden. Dit zijn de meest besproken soorten cholesterol. LDL staat bekend als het ‘slechte’ cholesterol. Het vervoert cholesterol vanuit je lever naar de rest van je lichaam. Dat klinkt nuttig en dat is het ook, maar een teveel aan LDL kan blijven plakken aan je bloedvaten. Zo ontstaan vernauwingen die uiteindelijk voor hart- en vaatziekten kunnen zorgen. Daarom wil je dit type cholesterol liever laag houden.

Aan de andere kant heb je HDL, dat meestal het ‘goede’ cholesterol wordt genoemd. HDL brengt overtollig cholesterol juist terug naar je lever, waar het wordt afgebroken. Hoe hoger je HDL, hoe beter je lichaam zichzelf beschermt tegen dichtslibbende aderen. De verhouding tussen LDL en HDL is dus belangrijker dan één getal. Er zijn ook nog triglyceriden, een ander soort vetdeeltje dat je bloed kan verdikken als je er te veel van hebt. Ook dat verhoogt het risico op hartproblemen.

Hoe ontstaan hoge waarden van slechte soorten cholesterol?

Je cholesterolwaarden hangen deels samen met je erfelijkheid. Sommige mensen hebben genetisch hogere LDL-waarden, hoe gezond ze ook eten. Een voedingspatroon met veel verzadigd vet, weinig beweging, roken en overgewicht zorgen dat slechte soorten cholesterol in je bloed stijgen. Ook langdurige stress kan invloed hebben. Je lichaam maakt dan extra cholesterol aan als reactie op stresshormonen. Het lastige is dat je niets merkt als je cholesterol te hoog is. Je voelt het niet en je ziet het niet. Daarom is het slim om af en toe een bloedtest te doen, zeker als je familieleden hebt met hart- en vaatziekten of als je ouder wordt. Hoe eerder je weet hoe het ervoor staat, hoe makkelijker je maatregelen kunt nemen.

Wat kun je zelf doen om het te verlagen?

Heb je hoge LDL-waarden of een slechte verhouding tussen de soorten cholesterol? Dan hoef je niet meteen aan zware medicijnen te denken. Kleine aanpassingen in je dagelijks leven kunnen al verschil maken. Denk aan meer groente en volkorenproducten eten, regelmatig bewegen en stoppen met roken. Ook kun jij je gewicht proberen op peil te houden, omdat overtollig buikvet vaak samengaat met hogere LDL-waarden en meer triglyceriden. Sommige mensen merken dat hun HDL stijgt als ze een paar keer per week sporten, zelfs wandelen of fietsen helpt al. Als je dit een paar maanden volhoudt, kun je bij een nieuwe bloedtest vaak al verbetering zien. Natuurlijk is het belangrijk om in overleg met je huisarts te kijken of medicatie toch nodig is, vooral als je risico op hartproblemen groot is.

Wat doet je zorgverzekering bij problemen op dit gebied?

Veel mensen weten niet dat hun zorgverzekering meer kan betekenen dan alleen vergoedingen voor medicijnen. Als je soorten cholesterol uit balans zijn, kun je bijvoorbeeld een verwijzing krijgen voor een diëtist. Vanuit de basisverzekering worden vaak drie uur dieetadvies per kalenderjaar vergoed, als dit medisch noodzakelijk is. Een diëtist kan je helpen om je eetpatroon stap voor stap aan te passen, zodat je je LDL verlaagt en je HDL verbetert.

Bloedonderzoek naar cholesterol wordt meestal ook vergoed, vooral als je huisarts vermoedt dat je verhoogde waarden hebt of je al hart- en vaatziekten hebt gehad. Als je cholesterolmedicatie nodig hebt, valt dat onder het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS). Dit betekent dat je vaak alleen je eigen risico betaalt. Het is slim om je polis even goed te bekijken, zodat je precies weet wat jouw zorgverzekeraar vergoedt.

Je cholesterol bijhouden zorgt dat je weet hoe je ervoor staat

De enige manier om zeker te weten hoe het met je soorten cholesterol gaat, is een bloedtest. Deze kan je huisarts aanvragen. Soms krijg je alleen een totaalwaarde te horen, maar vraag vooral om de specifieke waarden van LDL, HDL en triglyceriden. Zo kun je zien waar je winst kunt behalen. Heb je eenmaal je waarden, dan is het handig om die bij te houden. Sommige mensen doen elk jaar een nieuwe test, anderen eens in de twee of drie jaar. Als je al bekend bent met hoge cholesterolwaarden, adviseert je huisarts misschien vaker te controleren.

Waarom meer weten over soorten cholesterol belangrijk is

Veel Nederlanders denken pas over cholesterol na als er iets misgaat. Bijvoorbeeld een hartinfarct of een beroerte bij henzelf of in de familie. Maar juist door op tijd te weten hoe het met je soorten cholesterol zit, kun je de risico’s verkleinen. Je hoeft echt niet opeens een streng dieet te volgen of elke dag naar de sportschool te gaan. Kleine, haalbare veranderingen hebben al invloed. Het geeft rust als je begrijpt wat die bloedwaarden betekenen. HDL is je vriend, LDL moet je wat lager houden, triglyceriden wil je niet te hoog hebben. Met die kennis kun je samen met je huisarts of diëtist een plan maken dat bij jouw leven past.

De balans erin houden

Als je ontdekt dat je LDL of triglyceriden aan de hoge kant zijn, kan dat best even schrikken zijn. Maar je niet alles zelf uit te zoeken. Praat erover met je huisarts, vraag een verwijzing naar een diëtist en bespreek je situatie eventueel met een praktijkondersteuner. Je zorgverzekering kan je helpen om advies en begeleiding vergoed te krijgen. Daarnaast zijn er steeds meer digitale hulpmiddelen, zoals apps waarin jij je cholesterolwaarden kunt noteren. Zo kun je zelf volgen hoe je inspanningen effect hebben. En dat werkt vaak motiverend.

Redactie

Kasper de Wijs is (mede)eigenaar van meerdere verzekering websites. Al meer dan 10 jaar is hij werkzaam in de financiële branche, waaronder zorgverzekeringen. Sinds 2012 schrijft hij over zorgverzekering, zorg in Nederland en gezondheid.