Alles wat je moet weten
Alles wat je moet weten
Je keel voelt dik, slikken doet pijn en soms lijkt het alsof zelfs praten te veel moeite kost. De amandelen zitten achter in je keel en helpen je lichaam om ziekteverwekkers tegen te houden. Alleen kunnen die amandelen zelf ook ontstoken raken. Dat merk je vaak aan keelpijn, rode of gezwollen amandelen, witte plekjes, koorts, opgezette klieren in je hals en een algeheel ziek gevoel. Een ontsteking van de amandelen komt vaak door een virus, bijvoorbeeld bij een verkoudheid. Soms is een bacterie de boosdoener. Dat verschil is belangrijk, omdat de behandeling van ontstoken amandelen niet altijd hetzelfde is. Bij een virus moet je lichaam het meestal zelf oplossen. Bij een bacteriële ontsteking kan de huisarts in sommige gevallen antibiotica overwegen, maar dat is niet altijd nodig.
Ontstoken amandelen behandelen begint vaak simpel
Heb je ontstoken amandelen? Dan begint de behandeling meestal niet meteen met zware medicijnen of een operatie. Vaak draait het eerst om rust, voldoende drinken en pijnstilling. Paracetamol kan helpen om de pijn te verzachten en de koorts te verlagen. Ook koud drinken, een waterijsje of op een snoepje zuigen kan tijdelijk verlichting geven. Je hoeft dus niet meteen in paniek te raken als je keel dik en pijnlijk voelt. Veel keelontstekingen worden vanzelf minder. Wel is het slim om goed naar je klachten te kijken. Wordt de pijn snel erger, kun je bijna niet meer slikken, krijg je hoge koorts, ben je benauwd of voelt één kant van je keel veel dikker dan de andere? Dan is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts.
Wanneer krijg je antibiotica bij ontstoken amandelen?
Veel mensen denken bij ontstoken amandelen meteen aan antibiotica, maar in de praktijk is dat niet de beste oplossing. Antibiotica werken alleen tegen bacteriën en niet tegen virussen. Omdat keelpijn en amandelontsteking vaak door een virus komen, schrijft de huisarts meestal niet zomaar antibiotica voor. Zelfs als een bacterie meespeelt, is het effect soms beperkt. Er zijn situaties waarin antibiotica wel passend kunnen zijn. Bijvoorbeeld als je erg ziek bent, een verhoogd risico hebt op complicaties of als de huisarts duidelijke aanwijzingen ziet voor een bacteriële infectie. De arts kijkt dan naar je klachten, je keel, je temperatuur en je algemene gezondheid. Soms worden ook je halsklieren gevoeld of wordt er gekeken of er pus op de amandelen zit. Het belangrijkste is dat je antibiotica niet op eigen initiatief gebruikt. Maak een kuur altijd af zoals voorgeschreven, ook als jij je na een paar dagen beter voelt. Stop je te vroeg, dan kan de bacterie blijven zitten en kunnen klachten terugkomen.
Als ontstoken amandelen steeds terugkomen
Sommige mensen hebben niet één keer last van ontstoken amandelen, maar steeds opnieuw. Dat kan frustrerend zijn. Je bent net opgeknapt en een paar weken of maanden later begint het weer. Bij kinderen kan dit invloed hebben op slapen, eten en school. Bij volwassenen kan het werk, sporten en je sociale leven verstoren. Als ontstoken amandelen vaak terugkomen, kan de huisarts je doorverwijzen naar een KNO-arts. Die kijkt of de keelamandelen zo vaak ontstoken zijn dat verwijderen een optie is. Dat gebeurt niet zomaar. Een operatie is namelijk een ingreep, met narcose, napijn en hersteltijd. Daarom wordt eerst goed bekeken of de voordelen opwegen tegen de nadelen. Bij sommige mensen zijn de amandelen chronisch ontstoken of zo groot dat ze klachten blijven geven. Denk aan veel keelpijn, moeite met slikken, snurken, slecht slapen of telkens terugkerende infecties. In dat geval kan het verwijderen van de amandelen een logische stap zijn.
Hoe gaat amandelen verwijderen in zijn werk?
Als de KNO-arts besluit dat je amandelen verwijderd kunnen worden, gebeurt dat meestal in het ziekenhuis of een kliniek. De ingreep heet een tonsillectomie. Bij volwassenen gebeurt dit meestal onder algehele narcose, zodat je niets van de operatie merkt. De arts verwijdert de keelamandelen via de mond. Er is dus geen snede aan de buitenkant van je hals nodig. Bij een reguliere operatie kunnen bloedende vaatjes worden dichtgemaakt, bijvoorbeeld door ze dicht te branden. Bergman Clinics beschrijft dat de ingreep onder narcose plaatsvindt en ongeveer dertig minuten kan duren. Bij kinderen kan de behandeling soms net iets anders verlopen dan bij volwassenen. Soms worden de amandelen volledig verwijderd, soms gedeeltelijk, afhankelijk van de klachten en de situatie. Na de operatie word je wakker op de uitslaapkamer. Je keel voelt dan meestal pijnlijk aan. Dat is normaal. Vooral slikken kan de eerste dagen flink gevoelig zijn. Drinken is belangrijk, omdat je keel vochtig moet blijven en uitdroging het herstel lastiger maakt.
Herstellen na de behandeling van ontstoken amandelen
Na het verwijderen van ontstoken amandelen moet je lichaam herstellen. Veel mensen onderschatten dit een beetje. Vooral volwassenen kunnen behoorlijk wat napijn hebben. De pijn kan uitstralen naar de oren, ook al is er met je oren niets aan de hand. Dat komt doordat keel en oren via zenuwen met elkaar verbonden zijn. De eerste dagen eet je meestal zacht en koel voedsel. Denk aan yoghurt, vla, appelmoes of ijs. Pittig, hard of scherp eten voelt vaak niet prettig. De arts geeft meestal advies over pijnstillers en waar je op moet letten. Krijg je een nabloeding, spuug je helderrood bloed of word je plots erg ziek? Dan moet je direct medische hulp inschakelen. Na verloop van tijd wordt de pijn minder en kun je weer normaal eten en drinken. Het doel van de behandeling is dat je minder vaak ziek wordt, minder keelpijn hebt en minder last hebt van steeds terugkerende ontstoken amandelen.
Wat kan je zorgverzekering vergoeden?
De vergoeding hangt af van de behandeling en of deze medisch noodzakelijk is. Een bezoek aan de huisarts valt onder de basisverzekering en hiervoor betaal je geen eigen risico. Word je doorgestuurd naar een KNO-arts? Dan valt dit onder medisch-specialistische zorg. Voor medisch-specialistische zorg betaal je geen eigen bijdrage, maar deze zorg valt wel onder het verplichte eigen risico. Voor kinderen tot 18 jaar geldt geen eigen risico voor zorg uit het basispakket. Als je ontstoken amandelen zo ernstig of terugkerend zijn dat een KNO-arts verwijdering nodig vindt, kan de operatie meestal vanuit de basisverzekering worden vergoed als medisch-specialistische zorg. Wel is het verstandig om vooraf te checken of het ziekenhuis of de kliniek een contract heeft met jouw zorgverzekeraar. Bij een naturapolis kan het namelijk uitmaken waar je behandeld wordt. Zonder contract kan het zijn dat je een deel zelf moet betalen.
