Op basis hiervan worden de kosten van een zorgverzekering bepaalt

De kosten van een zorgverzekering lijken soms uit de lucht te komen vallen. Je bekijkt rond 12 november de nieuwe premies, ziet dat je dit jaar meer of minder gaat betalen, maar waarom eigenlijk? Waar zijn die bedragen op gebaseerd? Het voelt vaak alsof zorgverzekeraars maar wat doen, terwijl er in werkelijkheid een heel proces aan voorafgaat voordat jij jouw maandbedrag ziet verschijnen. Om grip te krijgen op de kosten van een zorgverzekering is het handig om te weten hoe dat proces werkt. Het is minder mysterieus dan je denkt, al blijft het een wereld met veel berekeningen waar jij als verzekerde nooit iets van ziet.

Wat zorgverzekeraars moeten inschatten voordat jij een premie ziet

Voordat een zorgverzekeraar de kosten van een zorgverzekering kan bepalen, moeten ze eerst iets doen wat eigenlijk onmogelijk is. Namelijk voorspellen hoeveel zorg mensen gaan gebruiken. Een jonge, gezonde sporter kost ze bijna niets, terwijl iemand met chronische aandoeningen veel vaker naar het ziekenhuis moet. Maar verzekeraars mogen niet selecteren op gezondheid, leeftijd of inkomen. Ze moeten dus een premie maken die voor iedereen hetzelfde is en die toch alle kosten dekt.

Daarom begint het hele proces met een gigantische puzzel. Verzekeraars verzamelen gigantische hoeveelheden data van voorgaande jaren. Denk aan ziekenhuisbezoeken, medicijngebruik en de kosten van behandelingen. Ze kijken naar trends in de zorg. Worden bepaalde behandelingen duurder? Zijn er nieuwe medicijnen die populair worden? Gebruiken meer mensen fysiotherapie of psychologische hulp? Al die elementen bepalen uiteindelijk de totale kosten van een zorgverzekering voor de komende periode.

Waarom de overheid een grote rol speelt bij de kosten van een zorgverzekering

Veel mensen denken dat zorgverzekeraars volledige controle hebben over de zorgpremie, maar dat is niet zo. De overheid speelt een belangrijke rol in die berekening. Elk jaar bepaalt de overheid wat er in de basisverzekering zit. Denk aan huisartszorg, ziekenhuiszorg en bepaalde geneesmiddelen. Als er dingen bijkomen in het pakket, worden de kosten van een zorgverzekering automatisch hoger. Als er iets uit gaat, wordt het juist goedkoper. Maar meestal wordt het pakket uitgebreid en niet ingekrompen.

Daarnaast geeft de overheid elk jaar een voorspelling af van hoeveel zorg gemiddeld gaat kosten, de zogeheten rekenpremie. Dat is geen verplicht bedrag voor verzekeraars, maar meer een richtlijn. Zorgverzekeraars gebruiken die informatie om hun eigen cijfers te checken en te zien of hun voorspelling een beetje overeenkomt met die van de overheid. Als die cijfers stijgen, is de kans groot dat de kosten van een zorgverzekering voor consumenten ook stijgen.

Op welke manier zorgverzekeraars onderhandelen over de kosten van een zorgverzekering

Een groot deel van de uiteindelijke premie wordt bepaald door iets waar je als consument helemaal niets van merkt, namelijk door onderhandelingen met zorgaanbieders. Zorgverzekeraars sluiten contracten af met ziekenhuizen, fysiotherapeuten, GGZ-instellingen en andere zorgverleners. In die contracten staat hoeveel een behandeling kost en hoeveel verzekeraars willen vergoeden. Dit is vaak het spannendste onderdeel van het hele proces. Want als zorgaanbieders meer vragen dan verzekeraars willen betalen, lopen de totale kosten op. Als zorgverzekeraars goede deals sluiten, blijven de kosten van een zorgverzekering lager. Daarom zie je soms dat bepaalde zorgverleners geen contract meer hebben met jouw verzekeraar. Dat heeft meestal te maken met prijsafspraken waar ze het niet over eens zijn geworden.

Reserves en concurrentie in de premie

Zorgverzekeraars zijn commerciële partijen en moeten financieel gezond blijven. Daarom hebben ze reserves. Een soort spaarpot waarmee ze verliezen kunnen opvangen. Sommige jaren maken ze winst, andere jaren verlies. In jaren dat ze veel reserves hebben, gebruiken verzekeraars die soms om de kosten van een zorgverzekering iets lager te houden. Maar dat doen ze niet zomaar, want als ze te veel weggeven, hebben ze onvoldoende buffer voor tegenvallers in de toekomst.

Daarnaast is er nog de marktwerking. In theorie moeten zorgverzekeraars elkaar scherp houden, zodat jij niet te veel betaalt. Als één verzekeraar de premie verhoogt, kan een ander net iets goedkoper zijn en daarmee duizenden nieuwe klanten aantrekken. Daardoor proberen zorgverzekeraars hun premie niet hoger te zetten dan de concurrentie. Maar omdat iedereen ongeveer dezelfde zorginkoopkosten en rekenmodellen gebruikt, zie je vaak dat de prijzen toch redelijk gelijk oplopen.

Waarom je persoonlijke zorggebruik invloed heeft op de premie

Hoewel zorgverzekeraars geen premie mogen bepalen op basis van jouw gezondheid, gebruiken ze wel het gedrag van groepen om te voorspellen hoe de kosten van een zorgverzekering zich ontwikkelen. Een toenemend aantal mensen met diabetes, mentale problemen of aandoeningen door veroudering zorgt voor hogere zorgvraag. Dat betekent dat de totale kosten stijgen, waardoor premies ook stijgen. Ook maatschappelijke trends spelen een rol. Denk aan vergrijzing, toenemende druk op de GGZ, duurdere medicijnen of personeelstekorten in ziekenhuizen. Als er meer zorg wordt gebruikt, of als zorgverleners duurder worden, zie je dat vrijwel direct terug in de kosten van een zorgverzekering.

Waarom de premie die jij uiteindelijk betaalt altijd een inschatting blijft

Wat veel mensen niet weten is dat de premie die je betaalt eigenlijk een soort voorspelling is van wat jij en miljoenen andere Nederlanders het komende jaar aan zorg gaan gebruiken. Verzekeraars weten nooit precies hoeveel dat zal zijn. Als er onverwachte ontwikkelingen zijn, zoals een griepgolf, een nieuwe medische behandeling die ineens populair wordt, of hogere loonkosten in ziekenhuizen, kan dat het hele systeem beïnvloeden. Toch proberen verzekeraars die onzekerheid zo goed mogelijk op te vangen met hun modellen. Ze gebruiken historische gegevens, trends, overheidsinformatie en hun eigen contracten met zorgverleners om tot een zo betrouwbaar mogelijke berekening te komen. En uiteindelijk rolt daar de premie uit die jij per maand betaalt.

Wat je kunt doen om niet te veel te betalen aan kosten van een zorgverzekering

Hoewel je zelf geen invloed hebt op de berekening van de kosten van een zorgverzekering, kun je wel bepalen hoe je ermee omgaat. Door elk jaar te vergelijken zie je welke verzekeraar een premie heeft die past bij jouw situatie. Veel mensen blijven bij dezelfde verzekeraar zonder te checken of het ergens anders goedkoper is. Terwijl de verschillen tussen polissen soms tientallen euro’s per maand kunnen zijn. De kosten van een zorgverzekering worden ieder jaar opnieuw bepaald en zullen altijd blijven veranderen. Maar als je begrijpt hoe die prijs tot stand komt, kun je veel bewuster kiezen en weet je waar je aan toe bent.

Redactie

Kasper de Wijs is (mede)eigenaar van meerdere verzekering websites. Al meer dan 10 jaar is hij werkzaam in de financiële branche, waaronder zorgverzekeringen. Sinds 2012 schrijft hij over zorgverzekering, zorg in Nederland en gezondheid.