Dit kan je ervaren op het moment dat je ijzertekort hebt

Een ijzertekort kan er langzaam insluipen. Je voelt je wat moe, hebt minder energie dan normaal en denkt misschien dat het door drukte of slecht slapen komt. Toch kan er meer aan de hand zijn. Een tekort komt vaker voor dan veel mensen denken en kan behoorlijk wat invloed hebben op hoe jij je dagelijks voelt. Op deze pagina lees je wat een ijzertekort precies is, welke signalen je lichaam afgeeft en wat je kunt doen om je ijzergehalte weer op peil te krijgen.

Wat is een ijzertekort?

Een ijzertekort betekent dat je lichaam te weinig ijzer heeft om goed te functioneren. IJzer is een mineraal dat een belangrijke rol speelt bij de aanmaak van hemoglobine. Dat is een eiwit in je rode bloedcellen dat zuurstof door je lichaam transporteert. Zonder voldoende ijzer kan je lichaam minder goed zuurstof vervoeren en dat merk je. Wanneer een tekort langer aanhoudt, kan het leiden tot bloedarmoede. Dit wordt ook wel ijzergebreksanemie genoemd. Maar voordat het zo ver is, geeft je lichaam vaak al duidelijke signalen af. Het is dus slim om die signalen serieus te nemen.

Vermoeidheid en weinig energie door ijzertekort

Eén van de meest voorkomende klachten bij een ijzertekort is extreme vermoeidheid. En dan hebben we het niet over een beetje moe zijn na een lange werkdag. Het gaat om een diep gevoel van uitputting dat niet zomaar verdwijnt na een goede nacht slapen. Omdat je lichaam minder zuurstof kan vervoeren, moeten je hart en longen harder werken. Dat kost energie. Je kunt merken dat simpele taken, zoals traplopen of boodschappen doen, ineens veel zwaarder aanvoelen. Sommige mensen voelen zich ook sneller duizelig of licht in het hoofd.

Bleke huid en sneller kortademig

Een ander signaal van een ijzertekort is een blekere huid dan normaal. Doordat er minder hemoglobine in je bloed zit, kan je huid minder roze of fris ogen. Ook de binnenkant van je oogleden kan bleek zijn. Daarnaast kun je sneller kortademig worden. Zelfs bij lichte inspanning kan je het gevoel hebben dat je adem tekortkomt. Dat komt doordat je lichaam moeite heeft om voldoende zuurstof naar je spieren en organen te brengen.

Hartkloppingen en hoofdpijn

Bij een ijzertekort moet je hart harder pompen om toch genoeg zuurstof rond te krijgen. Dat kan zorgen voor hartkloppingen of een onregelmatig gevoel in je borst. Sommige mensen schrikken hiervan, omdat het ineens optreedt zonder duidelijke aanleiding. Ook hoofdpijn komt regelmatig voor bij een ijzertekort. Doordat je hersenen minder zuurstof krijgen, kunnen bloedvaten zich verwijden. Dit kan druk en pijn in je hoofd veroorzaken. In ernstige gevallen kun je zelfs last krijgen van concentratieproblemen of een soort mist in je hoofd.

Koude handen, haaruitval en broze nagels

Een ijzertekort kan zich ook op minder voor de hand liggende manieren uiten. Zo hebben sommige mensen continu koude handen en voeten. Dat komt doordat je lichaam prioriteit geeft aan vitale organen, waardoor de doorbloeding in je extremiteiten iets minder kan zijn. Daarnaast kan je haar dunner worden of sneller uitvallen. Je nagels kunnen broos worden en sneller scheuren. Dit zijn signalen dat je lichaam essentiële voedingsstoffen mist. Vaak worden deze klachten eerst niet gekoppeld aan een tekort, terwijl ze er wel degelijk mee te maken kunnen hebben.

Wie heeft meer kans op een ijzertekort?

Een ijzertekort kan iedereen overkomen, maar bepaalde groepen lopen meer risico. Vrouwen in de vruchtbare leeftijd hebben bijvoorbeeld vaker een ijzertekort door menstruatie. Ook zwangere vrouwen hebben meer ijzer nodig, omdat hun lichaam extra bloed aanmaakt. Vegetariërs en veganisten moeten extra alert zijn. IJzer uit plantaardige producten wordt minder goed opgenomen dan ijzer uit dierlijke bronnen. Dat betekent niet dat je per se een tekort krijgt, maar je moet wel bewuster met je voeding omgaan. Ook mensen met darmproblemen of chronisch bloedverlies, bijvoorbeeld door maag- of darmklachten, lopen meer risico. Twijfel je? Dan is een bloedonderzoek via je huisarts de meest betrouwbare manier om een dit probleem vast te stellen.

Hoe wordt dit probleem vastgesteld?

Als je vermoedt dat je een ijzertekort hebt, is het verstandig om naar je huisarts te gaan. Met een simpele bloedtest kan gekeken worden naar je hemoglobine en je ferritinewaarde. Ferritine geeft aan hoeveel ijzer er in je lichaam is opgeslagen. Op basis van die waarden kan worden bepaald of er sprake is van een ijzertekort en hoe ernstig het is. Ga niet zomaar zelf experimenteren met hoge doseringen ijzersupplementen zonder overleg. Te veel ijzer kan namelijk ook schadelijk zijn.

Wat kun je doen tegen een ijzertekort?

Als blijkt dat je een ijzertekort hebt, zijn er verschillende manieren om dit aan te pakken. In milde gevallen kan aanpassing van je voeding al veel doen. Denk aan ijzerrijke producten zoals rood vlees, lever, volkorenproducten, peulvruchten en groene bladgroenten. Vitamine C helpt bij de opname van ijzer. Door bijvoorbeeld een glas sinaasappelsap te drinken bij een ijzerrijke maaltijd, kan je lichaam het ijzer beter opnemen. Koffie en thee kunnen de opname juist remmen als je ze direct bij de maaltijd drinkt. Bij een ernstiger ijzertekort kan de arts ijzersupplementen voorschrijven. Het kan een paar weken tot maanden duren voordat je waarden weer op peil zijn. Vaak merk je wel al eerder dat je energie langzaam terugkomt.

Ook is het goed om te weten hoe dit zit met je zorgverzekering. Een bezoek aan de huisarts voor onderzoek naar dit probleem valt onder de basisverzekering en wordt volledig vergoed. Als er bloedonderzoek nodig is, dan wordt dit meestal ook vergoed vanuit de basisverzekering, maar het kan wel onder je eigen risico vallen. Eventuele voorgeschreven ijzersupplementen worden soms (gedeeltelijk) vergoed, afhankelijk van de situatie en je polis. Het is daarom slim om even in je zorgverzekering te kijken of contact op te nemen met je verzekeraar, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Luister naar je lichaam

Een ijzertekort is niet iets om te negeren. Het kan je dagelijks functioneren flink beïnvloeden en je kwaliteit van leven verlagen. Het goede nieuws is dat een ijzertekort meestal goed te behandelen is, zeker als je er op tijd bij bent. Blijf dus niet te lang rondlopen met klachten zoals extreme vermoeidheid, duizeligheid of haaruitval. Je lichaam geeft signalen niet voor niets af. Door goed te luisteren en actie te ondernemen, kun je ervoor zorgen dat je je weer fitter, energieker en sterker voelt. Twijfel je of jouw klachten passen bij dit probleem? Trek dan aan de bel bij je huisarts. Een eenvoudige bloedtest kan veel duidelijkheid geven. En soms is die extra energie dichterbij dan je denkt.

Redactie

Kasper de Wijs is (mede)eigenaar van meerdere verzekering websites. Al meer dan 10 jaar is hij werkzaam in de financiële branche, waaronder zorgverzekeringen. Sinds 2012 schrijft hij over zorgverzekering, zorg in Nederland en gezondheid.